काठमाडौं। गत भदौ १० गते भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीमा परी ज्यान गुमाएका तथा पहिचान खुल्न नसकेका शवमध्ये केहीको व्यवस्थापन काठमाडौंमै गरिने भएको छ।
काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारी ईश्वरराज पौडेलका अनुसार काठमाडौंमा प्राप्त हुने शव व्यवस्थापनका लागि सरकारी वन क्षेत्र पहिचान गरी तयारी अघि बढाइएको छ। बाढीपछि विभिन्न जिल्लामा फेला परेका शवको संख्या बढ्दै गएपछि राजधानीमा समेत व्यवस्थापन गर्नुपर्ने अवस्था आएको हो।
यसअघि पहिचान खुल्न नसकेका केही शव चितवनको जंगल क्षेत्रमा व्यवस्थापन गरिएको थियो। देशभरका अस्पताल तथा शवगृहमा सीमित क्षमताका कारण ठूलो संख्यामा शव राख्न कठिनाइ भएपछि सरकारले स्वास्थ्य तथा सरसफाइसम्बन्धी जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै व्यवस्थापन प्रक्रिया अघि बढाएको जनाएको छ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार देशभरका अस्पतालमा गरी करिब ६०० शव व्यवस्थापन गर्न सकिने क्षमता रहेको छ। तर भोटेकोशी बाढीपछि ठूलो संख्यामा शव फेला परेपछि अस्पतालमा शव राख्ने ठाउँको अभाव देखिएको हो।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार बाढीपछि हालसम्म ९८७ वटा शव प्राप्त भइसकेका छन्। तीमध्ये करिब १०० वटा शव काठमाडौं ल्याइसकिएको बताइएको छ।
सरकारले पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापन गर्दा ‘पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापन निर्देशिका, २०७८’ अनुसार प्रक्रिया पूरा गर्ने जनाएको छ। निर्देशिकाअनुसार शवको मुचुल्का तयार गर्ने, प्रारम्भिक पहिचान गर्ने, आवश्यक परे थप विधि प्रयोग गरी पहिचान गर्ने, सनाखत तथा अभिलेखीकरण गर्ने र शवको पहिचानका लागि संकेत चिह्न राख्नुपर्ने व्यवस्था छ।
भोटेकोशी बाढीबाट भएको मानवीय क्षतिको यकिन विवरण संकलनसँगै पहिचान नखुलेका शवको उचित व्यवस्थापन सरकारका लागि थप चुनौती बनेको छ। परिवारजनले आफ्ना आफन्तको शव पहिचान गरी अन्तिम संस्कार गर्न पाउने वातावरण सुनिश्चित गर्नुका साथै शव व्यवस्थापनमा स्वास्थ्य, मानवीय संवेदना र कानुनी प्रक्रियालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिएको छ।
