काठमाडौं। नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले सरकारको पछिल्लो कार्यशैलीप्रति कडा असन्तुष्टि जनाउँदै लोकतन्त्र, प्रेस स्वतन्त्रता र नागरिकका मौलिक अधिकारमाथि हस्तक्षेप गरेर सुशासन कायम हुन नसक्ने बताएका छन्। उनले सरकारका निर्णय र गतिविधिमा देखिएको स्वेच्छाचारिताप्रति आपत्ति जनाउँदै विधि, प्रक्रिया र कानुनी शासनको सीमाभित्र रहेर राज्य सञ्चालन गर्न चेतावनी दिएका छन्।
नेपाली कांग्रेसको ‘प्रतिपक्षको निगरानी कार्यक्रम’लाई सम्बोधन गर्दै सभापति थापाले सरकारका पछिल्ला गतिविधिले लोकतान्त्रिक मूल्य-मान्यता र राज्य सञ्चालनको शैलीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको बताए। सरकारलाई जवाफदेही बनाउनु र संविधानप्रदत्त अधिकारको संरक्षण गर्नु प्रतिपक्षको प्रमुख दायित्व भएको उल्लेख गर्दै उनले कांग्रेस सशक्त प्रतिपक्षका रूपमा उभिने स्पष्ट पारे।
सञ्चारगृहमा प्रहरी प्रवेश गराई पत्रकार पक्राउ गरिएको घटनालाई थापाले प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको गम्भीर चुनौतीका रूपमा व्याख्या गरे। उक्त घटनाले शाही शासनकालमा सञ्चारमाध्यममाथि गरिएको हस्तक्षेपको स्मरण गराएको उनको टिप्पणी थियो।
प्रहरीका फरक-फरक धारणा र प्रधानमन्त्रीको सचिवालयबाट सार्वजनिक भएका अभिव्यक्तिले घटनालाई थप अन्योलपूर्ण बनाएको भन्दै उनले वक्तव्य जारी गरेर मात्रै सरकारको जिम्मेवारी पूरा नहुने बताए।
‘हामीलाई वक्तव्य होइन, परिणाम चाहिएको छ,’ थापाले भने, ‘पत्रकार पक्राउ गर्न कसले आदेश दियो, कुन कानुनका आधारमा पक्राउ गरियो र त्यसमा को जिम्मेवार छ भन्ने विषयको निष्पक्ष छानबिन हुनुपर्छ।’
उनले घटनाको वास्तविकता सार्वजनिक गरी दोषी पहिचान र आवश्यक कारबाहीमार्फत सरकारले जवाफदेहिता देखाउनुपर्नेमा जोड दिए।
थापाले सरकारमा रहेका व्यक्तिको व्यक्तिगत इच्छा र आदेशलाई कानुनभन्दा माथि राख्ने प्रवृत्ति लोकतान्त्रिक व्यवस्थाका लागि खतरनाक हुने बताए।
राज्यका निकाय कुनै व्यक्ति वा पदाधिकारीका निजी आदेश पालना गर्ने संस्था नभएको उल्लेख गर्दै उनले संविधान, कानुन र संस्थागत प्रक्रियाअनुसार राज्य सञ्चालन हुनुपर्ने धारणा राखे।
‘सरकारको अधिकार कानुनबाट निर्देशित हुनुपर्छ, सरकारमा बसेका व्यक्तिको इच्छा नै कानुन हो भन्ने सोच लोकतन्त्रमा स्वीकार्य हुन सक्दैन,’ उनले भने।
राम्रा कामको जस लिने, गलत कामको जिम्मेवारीबाट उम्किन पाइँदैन सभापति थापाले सत्तारूढ राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को राजनीतिक जिम्मेवारीमाथि पनि प्रश्न उठाए। सरकारले गरेका राम्रा कामको श्रेय लिने तर विवादित र गलत कामको जिम्मेवारीबाट पन्छिने प्रवृत्ति उचित नहुने उनको भनाइ थियो।
सरकारको नेतृत्व गर्ने दलले सरकारका निर्णय र गतिविधिको राजनीतिक जिम्मेवारी लिनुपर्ने भन्दै उनले सफलता र असफलता दुवैको जवाफदेहिता सत्तारूढ दलसँग जोडिने स्पष्ट पारे।
कर्मचारी पक्राउ प्रकरणमा पनि विधि मिचिएको आरोप सरकारी कर्मचारीलाई कार्यस्थलबाटै प्रहरी परिचालन गरी पक्राउ गरेर प्रधानमन्त्री कार्यालय पुर्याइएको घटनाप्रति पनि थापाले आपत्ति जनाए।
कर्मचारीबाट गल्ती भएको भए प्रचलित कानुन र स्थापित प्रशासनिक प्रक्रियाअनुसार अनुसन्धान तथा कारबाही हुनुपर्ने उनको धारणा थियो। विधि र संस्थागत मर्यादा मिचेर गरिने हस्तक्षेपले राज्यका निकायप्रतिको विश्वास कमजोर बनाउने उनले बताए।
थापाले लोकतन्त्र केवल निर्वाचन र बहुमतको विषय नभई नागरिक अधिकार, स्वतन्त्र प्रेस, कानुनी शासन र संस्थागत मर्यादाको संरक्षणसमेत भएको बताए। सरकारलाई बहुमत प्राप्त हुँदैमा संविधान र कानुनको सीमाभन्दा बाहिर जाने छुट नहुने उनको स्पष्ट सन्देश थियो।
सरकारका गलत निर्णय र कार्यशैलीविरुद्ध कांग्रेसले निरन्तर निगरानी, खबरदारी र आवश्यक राजनीतिक प्रतिवाद गर्ने बताउँदै उनले लोकतान्त्रिक मूल्य-मान्यताको रक्षामा पार्टी प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख गरे।
थापाको अभिव्यक्तिले सरकारको कार्यशैलीमाथि प्रतिपक्षको असन्तुष्टि मात्र होइन, नयाँ राजनीतिक नेतृत्वले पनि विधि, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको कसौटीमा आफूलाई प्रमाणित गर्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। सत्ता परिवर्तन हुनु मात्रै लोकतन्त्रको उपलब्धि होइन, सत्ताको चरित्र पनि लोकतान्त्रिक हुनु आवश्यक छ भन्ने कांग्रेस सभापतिको मुख्य जोड देखिन्छ।
