वासिङ्टन डीसी । अमेरिकाले इरानमाथि अर्को चरणको हवाई आक्रमण गरेको छ । राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मंगलबार राति भएको आक्रमण–प्रत्याक्रमणपछि ‘आज राति फेरि उनीहरूलाई कडा प्रहार गर्नेछु’ भन्ने संकेत दिएलगत्तै यी आक्रमण भएका हुन् ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार देशको दक्षिणी भागका सिरिक र बन्दर अब्बास लगायतका क्षेत्रमा विस्फोट भएका छन् । यी दुवै बन्दरगाह सहर रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने होर्मुज जलडमरूको किनारमा अवस्थित छन् ।

नयाँ आक्रमणपछि ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसल मा लेखेका छन्, ‘यो हिजो इरानले होर्मुज जलडमरू मा जहाजहरूलाई बम प्रहार गरेको बदलास्वरूप गरिएको हो । यदि यस्तो फेरि भयो भने त्यसको परिणाम अझ भयावह हुनेछ ।’

इरानले तत्काल औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन । तर यसअघि वरिष्ठ इरानी अधिकारीहरूले अमेरिकाबाट हुने कुनै पनि आक्रमणको ‘तत्काल जवाफी कारबाही’ गरिने चेतावनी दिएका थिए ।

अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्ड (सेन्टकम) ले जारी गरेको विज्ञप्तिमा यी आक्रमणहरू ‘होर्मुज जलडमरूमा स्वतन्त्र जलयात्रामाथि खतरा उत्पन्न गर्ने तेहरानको क्षमता थप कमजोर बनाउन’ गरिएको जनाएको छ ।

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘महत्त्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा स्वतन्त्र रूपमा आवतजावत गरिरहेका व्यावसायिक जहाज र नागरिक चालक दलमाथि हालै इरानले गरेको अनुचित आक्रामक गतिविधिको जिम्मेवारी अमेरिकाले इरानलाई वहन गराइरहेको छ ।’

दक्षिणी तटवर्ती क्षेत्रमा पनि विस्फोट

इरानको दक्षिणी तटीय सहर कोनारक र चाबहारमा पनि विस्फोटको आवाज सुनिएको बताइएको छ  ।

इरानी सरकारी टेलिभिजनका अनुसार बन्दर अब्बासमा आठ वटा विस्फोट भएका छन् । साथै सिरिक र जास्क बन्दरगाहमा दुई–दुई वटा क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको जनाइएको छ ।

त्यसैगरी, अबु मुसा टापुमा पनि दुई वटा प्रक्षेप्यास्त्र खसेको बताइएको छ । उक्त टापुको स्वामित्वलाई लिएर लामो समयदेखि इरान र संयुक्त अरब इमिरेट्सबीच विवाद रहँदै आएको छ ।

सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार बन्दर अब्बासमा हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली सक्रिय पारिएको छ ।

अमेरिकी आक्रमणबाट भएको क्षतिको पूर्ण विवरण अझै सार्वजनिक भएको छैन । यद्यपि इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले चाबहारमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध भएको तथा बुशेहरस्थित इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोप्र्स (आईआरजीसी) को एक ब्यारेकमा आगलागी भएको बताएका छन् ।

इरानी विद्यार्थी समाचार एजेन्सीका अनुसार चाबहारमा काटिएका तीनमध्ये दुई वटा विद्युत् प्रसारण लाइन छिट्टै पुनः सञ्चालनमा आएका छन् भने तेस्रो लाइन पनि चाँडै सञ्चालनमा आउनेछ ।

‘इरान सम्झौता गर्न आतुर छ’ : ट्रम्प

बुधबार साँझ एयर फोर्स वन विमानमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले इरानले ‘केहीबेरअघि मात्रै सम्पर्क गरेर अत्यन्तै आतुरताका साथ सम्झौता गर्न चाहेको’ बताएका छन् ।

उनले भने, ‘मलाई थाहा छैन उनीहरू सम्झौता गर्न योग्य छन् कि छैनन् । उनीहरूले सम्झौताको पालना गर्छन् कि गर्दैनन् भन्ने नै मुख्य समस्या हो ।’

पछिल्ला दिनमा तनाव तीव्र

मंगलबार अमेरिकी सेनाले होर्मुज जलडमरूमध्यमा तीन वटा तेल ट्यांकरमाथि भएको आक्रमणको प्रतिक्रियास्वरूप ‘शक्तिशाली’ हवाई आक्रमण गरेको जनाएको थियो ।

त्यसको जवाफमा बुधबार इरानले बहराइन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई निशाना बनाएको जनाएको थियो ।

जुन १७ मा अमेरिका र इरानबीच समझदारी पत्र (एमओयू) मा हस्ताक्षर भएपछि मंगलबारदेखि बुधबारसम्म भएको यो आक्रमण–प्रत्याक्रमण दुवै देशबीचको सबैभन्दा गम्भीर सैन्य भिडन्त मानिएको छ ।

बुधबार ट्रम्पले गत महिना भएको युद्धविराम सम्झौता ‘अब समाप्त भएको’ घोषणा गर्दै अमेरिकाले ‘हिजो राति निकै कडा प्रहार गरेको र सम्भवतः आज राति फेरि पनि कडा प्रहार गर्ने’ बताएका थिए ।

उनले पत्रकारहरूसँग भने, ‘अब म उनीहरूसँग कुनै व्यवहार गर्न चाहन्नँ । उनीहरू अत्यन्तै निकृष्ट छन् । निकृष्ट भनेको के हो थाहा छ? उनीहरू त्यस्तै हुन् । उनीहरू विकृत मानसिकताका मानिस हुन् ।’

यसको जवाफमा इरानका विदेशमन्त्री अब्बस अरघचीले एक्समा लेखेका छन्, ‘हामी अशिष्टताको जवाफ अशिष्टताले दिँदैनौँ, कार्यद्वारा दिन्छौँ—निर्भीकतापूर्वक र महान् साहसका साथ ।’

युद्धविराम सम्झौता संकटमा

अमेरिका र इरानबीच भएको १४ बुँदे समझदारी पत्रमा ६० दिनको युद्धविराम, त्यस अवधिमा वार्तालाई निरन्तरता दिने, होर्मुज जलडमरूमध्यबाट जहाजहरूको सुरक्षित आवागमन सुनिश्चित गर्ने तथा अमेरिकाले इरानमाथिका प्रतिबन्ध हटाउने विषय समावेश थिए ।

वार्ताका लागि तय गरिएको ६० दिने अवधि अझै समाप्त भएको छैन । तर ट्रम्पले थप वार्तालाई ‘समयको बर्बादी’ भएको टिप्पणी गरिसकेका छन् ।

समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर भएयता पनि यो पहिलो सैन्य कारबाही भने होइन ।

जुन २६ मा होर्मुज जलडमरूमध्यमा इरानी प्रक्षेप्यास्त्रले एउटा मालवाहक जहाजमा प्रहार गरेपछि अमेरिकाले इरानमाथि हवाई आक्रमण गरेको थियो ।

त्यसपछि जुन २७ मा एउटा तेल ट्यांकरमाथिको आक्रमणपछि अमेरिकाले पुनः हवाई कारबाही गरेको थियो । यद्यपि त्यसै महिनाको अन्त्यतिर दुवै पक्ष तनाव कम गर्न सहमत भएका थिए ।