काठमाडौं । लामो समयदेखि ग्यास वितरणमा देखिएको समस्या व्यवस्थापन गर्दै नेपाल आयल निगमले आजदेखि खाना पकाउने एलपी ग्यास सम्बन्धित डिलर तथा बिक्रेतामार्फत नियमित रूपमा बिक्री वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाएको छ। निगमले आइतबार सूचना जारी गर्दै सम्बन्धित ग्यास उद्योगले नियुक्त गरेका आधिकारिक बिक्रेताबाट नियमित प्रक्रियाअनुसार ग्यास बिक्री गर्न निर्देशन दिएको हो।
निगमको निर्णयसँगै ग्यास सिलिण्डर आवश्यक भएका उपभोक्ताले आफूलाई पायक पर्ने आधिकारिक ग्यास बिक्रेतासँग सम्पर्क गरी ग्यास खरिद गर्न सक्नेछन्। यसअघि वितरणमा देखिएका अव्यवस्था, अभाव र उपभोक्ताको गुनासोलाई ध्यानमा राख्दै निगमले बिक्री वितरणलाई व्यवस्थित, पारदर्शी र प्रभावकारी बनाउन पाँचबुँदे व्यवस्था लागू गरेको जनाएको छ।
नयाँ व्यवस्थाअनुसार प्रत्येक ग्यास उद्योगले आफूले दैनिक बिक्रीका लागि परिचालन गर्ने बिक्रेता तथा वितरकको नाम, ठेगाना, सम्पर्क नम्बर र उपलब्ध सिलिण्डरको संख्यासहितको विवरण प्रत्येक दिन बिहान ९ बजेसम्म निगमलाई उपलब्ध गराउनुपर्नेछ। यसबाट कुन क्षेत्रमा कुन बिक्रेतासँग कति ग्यास उपलब्ध छ भन्ने विवरण निगमसँग नियमित रूपमा अद्यावधिक हुने अपेक्षा गरिएको छ।
त्यसैगरी, ग्यास बिक्रेता तथा वितरकले दैनिक बिक्री गरेको ग्यासको परिमाणसँगै उपभोक्ताको नाम र सम्पर्क नम्बरसमेतको विवरण तयार गर्नुपर्नेछ। उक्त विवरण अनिवार्य रूपमा सम्बन्धित ग्यास उद्योगलाई उपलब्ध गराउनुपर्नेछ भने उद्योगले सोही दिन नेपाल आयल निगमलाई बुझाउनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
निगमले ग्यास वितरण गर्दा घरायसी प्रयोजनका लागि ग्यास अत्यावश्यक भएका उपभोक्तालाई उच्च प्राथमिकता दिनसमेत निर्देशन दिएको छ। पछिल्लो समय ग्यासको आपूर्ति तथा वितरणमा समस्या देखिँदा सर्वसाधारणले लामो समय कुर्नुपर्ने र कतिपय अवस्थामा सहज रूपमा सिलिण्डर पाउन नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको थियो। नयाँ व्यवस्थाले वास्तविक उपभोक्तालाई प्राथमिकताका आधारमा ग्यास उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको छ।
ग्यास ढुवानी तथा वितरणका क्रममा आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था र सहजीकरणका लागि सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयसँग समन्वय गर्न गृह मन्त्रालयमार्फत अनुरोध गरिएको निगमले जनाएको छ। यसबाट ग्यास ढुवानी गर्ने सवारीसाधन तथा वितरण केन्द्रमा उत्पन्न हुन सक्ने सुरक्षा र व्यवस्थापनसम्बन्धी समस्यालाई तत्काल सम्बोधन गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
ग्यास वितरणको प्रभावकारिता परीक्षण गर्न अनुगमन संयन्त्रसमेत बलियो बनाइएको छ। निगमले वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागसँग समन्वय गरी निगमबाट खटिएका जनशक्ति र विभागका प्रतिनिधिसहितको संयुक्त टोलीबाट ग्यास वितरणको अनुगमन गर्ने व्यवस्था मिलाएको जनाएको छ।
यसबाट बिक्रेताले तोकिएको प्रक्रियाअनुसार ग्यास बिक्री गरे–नगरेको, वास्तविक उपभोक्ताले प्राथमिकतामा ग्यास पाए–नपाएको तथा उपलब्ध सिलिण्डरको विवरण सही रूपमा राखिएको छ कि छैन भन्ने विषयमा प्रत्यक्ष निगरानी हुने भएको छ।
यसैबीच, आफूलाई पायक पर्ने नजिकको बिक्रेताबाट कुनै कारणले ग्यास प्राप्त गर्न नसकेका र तत्काल ग्यास आवश्यक भएका उपभोक्तालाई निगमले सञ्चालनमा रहेको क्विक रेस्पोन्स टिम (क्यूआरटी) मा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ। त्यस्ता उपभोक्ताले ९८५१४५५१२४ र ९८५१४५५१२८ मा सम्पर्क गर्न सक्ने निगमले जनाएको छ।
निगमको नयाँ व्यवस्थाले एकातर्फ नियमित डिलर प्रणालीमार्फत ग्यास वितरणलाई सहज बनाउने र अर्कोतर्फ बिक्रीको दैनिक विवरण संकलनमार्फत वितरणमा पारदर्शिता कायम गर्ने लक्ष्य राखेको देखिन्छ। विशेषगरी कृत्रिम अभाव, अनियमित बिक्री तथा वास्तविक उपभोक्ताले ग्यास नपाउने समस्या नियन्त्रण गर्न दैनिक विवरण र संयुक्त अनुगमनलाई महत्वपूर्ण मानिएको छ।
अब ग्यास उद्योग, बिक्रेता, सरकारी निकाय र उपभोक्ताबीच समन्वयमा वितरण प्रक्रिया अघि बढ्नेछ। आपूर्ति पर्याप्त रहेको अवस्थामा समेत वितरण प्रणाली प्रभावकारी नहुँदा समस्या उत्पन्न हुन सक्ने भएकाले निगमले यसपटक बिक्रीदेखि उपभोक्तासम्मको सम्पूर्ण प्रक्रियालाई निगरानीमा राख्ने नीति अघि सारेको छ।
नयाँ व्यवस्था व्यवहारमा कति प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुरा भने आजदेखि हुने वास्तविक वितरण र त्यसको अनुगमनबाट स्पष्ट हुनेछ। विशेषगरी उपभोक्ताले सहज रूपमा ग्यास पाउने, बिक्रेताले पारदर्शी रूपमा बिक्री गर्ने र दैनिक विवरण निगमसम्म पुग्ने व्यवस्था कार्यान्वयन भएमा पछिल्लो समय देखिँदै आएको ग्यास वितरणसम्बन्धी समस्या क्रमशः कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
