काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले नापी कार्यालय, नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) मा कार्यरत सर्भेक्षक विन्देश्वर साह सुडीविरुद्ध ३ करोड ७१ लाख रुपैयाँभन्दा बढी गैरकानुनी सम्पत्ति आर्जन गरेको अभियोगमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ। आयोगले साहकी श्रीमती सुमिन्त्रा देवी साहलाई समेत प्रतिवादी कायम गर्दै मंगलबार विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको हो।
अख्तियारका अनुसार साहले भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालयअन्तर्गत अमिन पदमा अस्थायी नियुक्ति लिएको २०४६ वैशाखदेखि २०८१ जेठसम्मको करिब ३५ वर्षको अवधिमा आर्जन गरेको सम्पत्ति, आम्दानी, खर्च तथा लगानीको विस्तृत अनुसन्धान गरिएको थियो।
अनुसन्धानबाट साहको पारिश्रमिक तथा भत्ता बचत, घरजग्गा तथा सेयर बिक्री, एकासगोल परिवारको आय, ऋण तथा सापटी, बिमा, कृषि आम्दानी, छात्रवृत्ति, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्राप्त ब्याज, सुन बिक्रीलगायतका विभिन्न स्रोतबाट कुल ६ करोड ३ लाख ८५ हजार ३० रुपैयाँ १५ पैसा वैधानिक आय भएको देखिएको आयोगको दाबी छ।
तर सोही अवधिमा साहले गरेको खर्च तथा विभिन्न क्षेत्रमा गरेको लगानी भने उनको वैधानिक आयभन्दा निकै बढी देखिएको अख्तियारले जनाएको छ।
आयोगका अनुसार साहले जग्गा, सेयर तथा सवारीसाधन खरिद, बिमा प्रिमियम, अध्ययन खर्च, ऋण भुक्तानी, बैंक मौज्दात, सापटी तथा विभिन्न लगानी र जग्गासम्बन्धी कमिसनलगायतका शीर्षकमा ९ करोड ७५ लाख ६९ हजार ५८१ रुपैयाँ ९५ पैसा खर्च तथा लगानी गरेको पाइएको छ।
आम्दानीभन्दा ३ करोड ७१ लाख बढी खर्च
साहको कुल वैधानिक आय र खर्च तथा लगानीबीच तुलना गर्दा ३ करोड ७१ लाख ८४ हजार ५५१ रुपैयाँ ८० पैसा बराबरको सम्पत्तिको स्रोत पुष्टि हुन नसकेको अख्तियारले जनाएको छ।
आयोगका अनुसार स्रोत नखुलेको उक्त सम्पत्ति साहले प्रचलित कानुनबमोजिम पेस गरेको सम्पत्ति विवरणसँग समेत मेल खाँदैन। अनुसन्धानका क्रममा उनले वास्तविक सम्पत्ति लुकाई झुटो तथा अस्वाभाविक विवरण पेस गरेकोसमेत पुष्टि भएको अख्तियारको दाबी छ।
अख्तियारले स्रोत पुष्टि हुन नसकेको सम्पत्तिलाई गैरकानुनी रूपमा आर्जन गरेको निष्कर्षसहित साहविरुद्ध भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दा अघि बढाएको हो।
श्रीमतीको नाममा पनि सम्पत्ति र लगानी
अनुसन्धानका क्रममा गैरकानुनी रूपमा आर्जन गरिएको भनिएको सम्पत्तिको केही हिस्सा साहकी श्रीमती सुमिन्त्रा देवी साहका नाममा खरिद तथा लगानी गरिएको समेत खुलेको अख्तियारले जनाएको छ।
आयोगका अनुसार श्रीमतीको नाममा रहेको सम्पत्तिको स्रोतसमेत पुष्टि हुन नसकेको देखिएपछि उक्त सम्पत्ति जफत गर्ने प्रयोजनका लागि सुमिन्त्रालाई पनि प्रतिवादी कायम गरिएको हो।
अख्तियारले सुमिन्त्रालाई साहले जस्तै गैरकानुनी सम्पत्ति आर्जन गरेको आरोपमा मुख्य प्रतिवादी बनाइएको नभई स्रोत नखुलेको सम्पत्ति जफत गर्ने प्रयोजनका लागि मात्र प्रतिवादी कायम गरिएको स्पष्ट पारेको छ।
बिगो, कैद र जरिवानाको माग
अख्तियारले सर्भेक्षक साहविरुद्ध ३ करोड ७१ लाख ८४ हजार ५५१ रुपैयाँ ८० पैसा बिगो कायम गरेको छ। आयोगले उक्त बिगो बराबरको रकम असुलउपर गर्न तथा प्रचलित कानुनबमोजिम कैद र बिगोबमोजिम जरिवाना गर्न मागदाबी गरेको छ।
त्यसैगरी, गैरकानुनी रूपमा आर्जन गरेको भनिएको सम्पत्ति तथा त्यसबाट सिर्जित सम्पत्तिसमेत जफत गर्न अख्तियारले माग गरेको छ। श्रीमतीको नाममा रहेको स्रोत नखुलेको सम्पत्ति पनि जफत गर्ने प्रयोजनका लागि मुद्दामा समेटिएको आयोगले जनाएको छ।
लामो सेवाकालमा सम्पत्ति अनुसन्धान
साहले सरकारी सेवामा प्रवेश गरेदेखि लामो अवधिमा आर्जन गरेको सम्पत्तिमाथि अख्तियारले अनुसन्धान गरेको हो। करिब ३५ वर्षको आय–व्यय विवरण, घरजग्गा, सेयर, सवारीसाधन, बैंक मौज्दात, बिमा, ऋण तथा अन्य लगानीलाई आधार बनाएर आयोगले उनको सम्पत्तिको स्रोत परीक्षण गरेको जनाएको छ।
अख्तियारको अनुसन्धानले वैधानिक रूपमा देखिएको आम्दानीको तुलनामा खर्च तथा लगानीको आकार ठूलो रहेको र ठूलो रकमको स्रोत पुष्टि हुन नसकेको निष्कर्ष निकालेको छ।
अब साहविरुद्ध दायर गरिएको आरोपपत्रमाथि विशेष अदालतमा न्यायिक प्रक्रिया अघि बढ्नेछ। अदालतको अन्तिम फैसलापछि मात्रै आरोप पुष्टि वा अस्वीकार हुने कानुनी अवस्था रहनेछ।
