नेपालको स्वास्थ्य सेवा क्षेत्र निरन्तर परिवर्तन र विकासको यात्रामा छ । आधुनिक चिकित्सा प्रणाली, प्रविधिको विस्तार र स्वास्थ्यप्रतिको बढ्दो जनचेतनासँगै उपचारको अवधारणा पनि फराकिलो बन्दै गएको छ । यद्यपि यही परिवर्तनको बीचमा केही यस्ता चिकित्सकहरू छन्, जसले स्वास्थ्यलाई केवल रोग उपचारको विषय नभई शारीरिक, मानसिक र जीवनशैलीको समग्र सन्तुलनसँग जोडिएको प्रक्रियाका रूपमा हेर्ने गरेका छन् ।

यस्तै फरक सोच, गहिरो अध्ययन, निरन्तर अनुसन्धान र बिरामीप्रतिको असाधारण संवेदनशीलताका कारण छोटो समयमै सयौ बिरामीको विश्वास जित्न सफल भएका छन् युवा आयुर्वेद चिकित्सक डा. रोबर्ट के.सी. । उनीसँग मिसन लुम्बिनी डट कमले गरेको विशेष कुराकानीमा उनको व्यावसायिक यात्रा, उपचार दर्शन र स्वास्थ्यप्रतिको दृष्टिकोण उजागर भएको छ ।

उनीसँगै स्वास्थ्य सेवामा समर्पित उनकी जीवनसाथी आयुर्वेद चिकित्सक डा. प्रज्ञा पौडेल पनि बिरामीमाझ दक्ष, आत्मीय र परिणाममुखी चिकित्सकका रूपमा परिचित छिन् । यो युवा चिकित्सक जोडी आज वैज्ञानिक दृष्टिकोण, आधुनिक सोच र मानवीय सेवाको उत्कृष्ट उदाहरणका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ ।

ललितपुरको जावलाखेल - १३ स्थित (अल्का अस्पताल -१ को पछाडि ) अभया आयुर्वेद मार्फत बिरामीहरुलाई उनीहरूले गुणस्तरीय सेवा प्रदान गर्दै आएका छन् । यहाँ उपचारलाई केवल औषधि प्रदान गर्ने प्रक्रियामा सीमित नराखी स्वस्थ जीवनशैली निर्माण र दीर्घकालीन स्वास्थ्य प्रवर्द्धनको अभियानका रूपमा अघि बढाइएको छ ।

ज्ञान, योग्यता र निरन्तर सिकाइप्रतिको प्रतिबद्धता

डा. रोबर्ट के.सी. केवल आयुर्वेदिक चिकित्सक मात्र होइनन्, निरन्तर अध्ययन र अनुसन्धानमा विश्वास गर्ने स्वास्थ्यकर्मी पनि हुन् । आयुर्वेद अध्ययनपछि उनले स्वास्थ्यलाई केवल शारीरिक रोगसँग जोडेर हेर्ने परम्परागत दृष्टिकोणभन्दा माथि उठेर समग्र स्वास्थ्यको अवधारणालाई आत्मसात गरेका छन् ।

हाल उनी काउन्सेलिङ साइकोलोजी अध्ययनरत छन् र मानसिक स्वास्थ्य तथा शारीरिक स्वास्थ्यबीचको सम्बन्धलाई अझ गहिरो रूपमा बुझ्ने प्रयासमा छन् । यही कारण उनी उपचारका क्रममा रोगको लक्षण मात्र होइन, बिरामीको मानसिक अवस्था, भावनात्मक दबाब, तनाव, खानपान र जीवनशैलीलाई समेत उत्तिकै महत्व दिन्छन् ।

उनको विश्वास छ, “धेरै रोग शरीरबाट होइन, असन्तुलित जीवनशैली, दीर्घकालीन तनाव र मानसिक दबाबबाट सुरु हुन्छन् । त्यसैले प्रभावकारी उपचार रोगको जड कारण पहिचानबाट सुरु हुनुपर्छ । ”

१,५०० भन्दा बढी बिरामीको विश्वास

छोटो अवधिमै डा. रोबर्ट के.सी. र डा. प्रज्ञा पौडेलको टोलीले १,५०० भन्दा बढी बिरामीलाई प्रत्यक्ष स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरिसकेको छ ।

विशेषगरी हाडजोर्नी तथा नशासम्बन्धी समस्या, पाचन प्रणालीका जटिल रोग, नाक-कान-घाँटीसम्बन्धी समस्या, प्रारम्भिक पाइल्स तथा फिसर, चिन्ता, अनिद्रा, डिप्रेसन तथा अन्य जीवनशैलीजन्य स्वास्थ्य समस्याको उपचारमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको उनीहरूको दाबी छ ।

आज धेरै बिरामीहरू उपचारका लागि मात्र होइन, भरोसायोग्य परामर्श र दीर्घकालीन समाधानको अपेक्षासहित उनीहरूको क्लिनिक पुग्ने गरेका छन् ।

“उपचार औषधिबाट होइन, विश्वासबाट सुरु हुन्छ”

डा. रोबर्ट के.सी. भन्छन्, “हामी केवल रोगसँग लडिरहेका हुँदैनौं, हामी मानिसको सम्पूर्ण जीवन सुधार्ने प्रयास गरिरहेका हुन्छौं । केही दिनको राहत दिनु सजिलो छ, तर मानिसलाई दीर्घकालीन रूपमा स्वस्थ जीवन बाँच्न सक्षम बनाउनु नै वास्तविक चिकित्सा हो ।”

उनका अनुसार धेरै स्वास्थ्य समस्या औषधिको अभावभन्दा बढी अस्वस्थ जीवनशैली, तनाव र दैनिक व्यवहारका कारण उत्पन्न हुन्छन् । त्यसैले उपचारसँगै जीवनशैली सुधार अपरिहार्य हुन्छ ।

बिरामीको मनोविज्ञान बुझ्ने उपचार शैली

आज स्वास्थ्य सेवा क्षेत्र बढ्दो रूपमा व्यवसायिक बन्दै गइरहेको अवस्थामा डा. रोबर्टको सबैभन्दा ठूलो विशेषता बिरामीलाई पर्याप्त समय दिनु, उनीहरूको समस्या ध्यानपूर्वक सुन्नु र भावनात्मक रूपमा बुझ्नु हो ।

उनको उपचार पद्धति केवल परीक्षण रिपोर्टमा आधारित छैन । प्रत्येक बिरामीको अवस्था, अनुभव र जीवनशैली फरक हुने भएकाले उपचार पनि व्यक्तिगत आवश्यकताअनुसार हुनुपर्छ भन्ने उनको मान्यता छ ।

धेरै बिरामीहरूको अनुभव छ - “डा. रोबर्टसँग केही समय कुरा गरेपछि नै आधा समस्या कम भएको अनुभूति हुन्छ।” यही आत्मीयता, व्यावसायिक दक्षता र परिणाममुखी सेवाले उनलाई विश्वसनीय चिकित्सकको रूपमा स्थापित गरेको छ ।

संघर्षबाट निर्माण भएको सफलता

सरकारी वा निजी क्षेत्रमा सुरक्षित करिअर रोज्नु सहज विकल्प थियो । तर डा. रोबर्ट के.सी. र डा. प्रज्ञा पौडेलले आफ्नै लगानी, जोखिम र अथक मेहनतबाट स्वास्थ्य संस्था स्थापना गर्ने निर्णय गरे ।

उनीहरूको यात्राले नेपालमै बसेर ज्ञान, सीप, इमानदारी र सेवाभावका आधारमा सफलता हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिएको छ । उनीहरू आज आत्मनिर्भर युवा पुस्ताका लागि प्रेरणाका पात्र बनेका छन् ।

स्वास्थ्य सेवा मात्र होइन, जनचेतनाको अभियान

डा. रोबर्टको योगदान क्लिनिकभित्र सीमित छैन । मानसिक स्वास्थ्य सचेतना, प्राकृतिक उपचार पद्धतिको प्रवर्द्धन, तनाव व्यवस्थापन र स्वस्थ जीवनशैलीसम्बन्धी जनचेतनामूलक अभियानमा पनि उनी सक्रिय छन् ।

उनको भनाइ छ, “स्वस्थ समाज निर्माणका लागि अस्पताल मात्र पर्याप्त हुँदैन। मानिसलाई रोग लाग्नुअघि नै सचेत बनाउनु र रोकथामका उपाय सिकाउनु अझ महत्वपूर्ण जिम्मेवारी हो ।”

युवाका लागि प्रेरणादायी सन्देश

विदेश पलायन बढिरहेको वर्तमान अवस्थामा डा. रोबर्ट के.सी. र डा. प्रज्ञा पौडेलको यात्रा नेपाली युवाका लागि प्रेरणादायी उदाहरण बनेको छ । उनीहरूको विश्वास छ कि देशमै बसेर पनि ज्ञान, सीप, इमानदारी र सेवाभावका आधारमा सम्मान, सफलता र जनविश्वास हासिल गर्न सकिन्छ ।

अन्त्यमा डा. रोबर्ट भन्छन्, “चिकित्सा पेशा केवल पेशा होइन, मानवताको सेवा हो । बिरामीले चिकित्सकलाई औषधिका कारण मात्र होइन, व्यवहार, इमानदारी, ज्ञान र परिणामका कारण सम्झन्छन् । विश्वास जित्नु नै चिकित्सकको सबैभन्दा ठूलो उपलब्धि हो ।”

तनावपूर्ण जीवनशैली, अस्वस्थ खानपान र बढ्दो मानसिक स्वास्थ्य समस्याका बीच आज समाजलाई यस्ता चिकित्सकहरूको आवश्यकता छ, जो केवल उपचार गर्दैनन् - विश्वास दिन्छन्, आशा दिन्छन् र जीवन परिवर्तनको प्रेरणा बन्छन् । डा. रोबर्ट के.सी. त्यही पुस्ताका प्रतिनिधि चिकित्सकका रूपमा उदाउँदै गएका छन् ।