क्यानबेरा । अस्ट्रेलियाली रक्षा बल (एडीएफ) का वर्तमान तथा पूर्वसदस्यमा आत्महत्याको दर पछिल्ला वर्षहरूमा घट्दो क्रममा रहे पनि सामान्य जनसंख्याको तुलनामा अझै उच्च रहेको सरकारी प्रतिवेदनले देखाएको छ।

अस्ट्रेलियन इन्स्टिच्युट अफ हेल्थ एन्ड वेलफेयर (एआईएचडब्ल्यू) ले मंगलबार सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म एडीएफका वर्तमान तथा पूर्वसदस्यमध्ये एक हजार ९०७ जनाको आत्महत्याका कारण मृत्यु भएको थियो। तीमध्ये एक हजार ५९२ जना पूर्वसैनिक रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

पूर्वसैनिक पुरुषमा २४ प्रतिशत बढी जोखिम

प्रतिवेदनअनुसार उक्त अवधिमा एडीएफबाट अवकाश लिएका पुरुषको आत्महत्या दर प्रति एक लाख जनसंख्यामा ३० दशमलव ५ मृत्यु रहेको थियो। यो सोही अवधिको सामान्य पुरुष जनसंख्याको आत्महत्या दरभन्दा २४ प्रतिशत बढी हो।

यसले सैन्य सेवाबाट अवकाश लिएपछि पनि पूर्वसैनिक पुरुषमा आत्महत्याको जोखिम सामान्य जनसंख्याको तुलनामा उच्च रहन सक्ने देखाएको छ।

महिलामा अन्तर अझ ठूलो

पूर्वसैनिक महिलाको हकमा सामान्य महिला जनसंख्याको तुलनामा आत्महत्याको दरको अन्तर अझ ठूलो देखिएको छ। सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म पूर्वसैनिक महिलाको आत्महत्या दर प्रति एक लाख जनसंख्यामा १४ दशमलव ३ मृत्यु रहेको थियो।

यो दर सामान्य महिला जनसंख्याको तुलनामा ९२ प्रतिशत बढी हो। यद्यपि पुरुष र महिला दुवै पूर्वसैनिकमा दीर्घकालीन रूपमा आत्महत्याको दर घट्दो क्रममा रहेको प्रतिवेदनले जनाएको छ।

पछिल्ला वर्षमा सुधारको संकेत

एआईएचडब्ल्यूले तथ्यांकलाई तीन–तीन वर्षको अवधिमा विभाजन गरी गरेको अध्ययनमा पूर्वसैनिक पुरुष तथा महिलाको आत्महत्या दरमा उल्लेख्य गिरावट आएको जनाएको छ।

तर आत्महत्याको दरमा सुधार देखिए पनि पूर्वसैनिक समुदायमा जोखिम सामान्य जनसंख्याभन्दा अझै उच्च रहेको तथ्यांकले देखाएको छ। यसले आत्महत्या रोकथाम तथा मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी सहयोगलाई निरन्तरता दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।

मनोवैज्ञानिक तनाव पनि चुनौती

सन् २०२४ मा अन्तिम प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको रक्षा तथा पूर्वसैनिक आत्महत्यासम्बन्धी रोयल कमिसनले पनि पूर्वएडीएफ सदस्यको मानसिक स्वास्थ्य र सैन्य सेवापछिको जीवनका चुनौतीमाथि अध्ययन गरेको थियो।

कमिसनका अनुसार प्रत्येक तीनमध्ये एक पूर्वएडीएफ सदस्यले उच्चदेखि अत्यधिक स्तरको मनोवैज्ञानिक तनाव अनुभव गरेका थिए। सैन्य सेवाबाट अवकाश लिएर नागरिक जीवनमा फर्कने क्रममा पूर्वसैनिकले सामना गर्ने विभिन्न चुनौतीलाई समेत कमिसनले अध्ययन गरेको थियो।

रोयल कमिसनका १२२ सिफारिस

रोयल कमिसनले सन् २०२४ मा सरकारसमक्ष १२२ वटा सिफारिस प्रस्तुत गरेको थियो। तीमध्ये पूर्वसैनिकलाई सैन्य सेवाबाट नागरिक जीवनमा प्रवेश गर्ने क्रममा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन नयाँ सरकारी निकाय स्थापना गर्नुपर्ने विषयलाई प्रमुख सिफारिसका रूपमा अघि सारिएको थियो।

पूर्वसैनिकको सेवापछिको जीवन, मानसिक स्वास्थ्य सहयोग तथा आवश्यक सेवामा पहुँचलाई थप प्रभावकारी बनाउन सरकारी संयन्त्र आवश्यक रहेको कमिसनले औँल्याएको थियो।

समग्रमा, सरकारी प्रतिवेदनले पूर्वसैनिकमा आत्महत्याको दर घटिरहेको सकारात्मक संकेत देखाए पनि सामान्य जनसंख्याको तुलनामा जोखिम अझै उच्च रहेको स्पष्ट पारेको छ। सन् १९९७ देखि २०२४ सम्म एडीएफका वर्तमान तथा पूर्वसदस्यमध्ये आत्महत्याबाट मृत्यु भएका एक हजार ९०७ जनाको तथ्यांकले पूर्वसैनिकको मानसिक स्वास्थ्य, सेवाबाट नागरिक जीवनमा संक्रमण र आवश्यक सहयोग प्रणालीलाई निरन्तर प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखाएको छ। रासस